De zonnige 16 regel (sunny 16 rule)

/De zonnige 16 regel (sunny 16 rule)

Ik ben nog van de generatie die het filmrolletje heeft gekend. In mijn eerste camera ging een filmrolletje voor 12 opnames van 6x6cm, later werd dat 36 opnames van 24×36 mm (Kleinbeeld). Een filmrolletje kocht je in een doosje en op dat doosje stonden richtlijnen hoe je de film correct moest belichten (volgens de zonnige 16 regel).

Bij een film van ISO 100 vertelde het doosje dat ik op een zonnige dag zonder wolken mijn diafragma moest instellen op f16 bij een sluitertijd van 1/125 sec. De zonnige 16 regel.

Hoe is het mogelijk dat ze ongeacht de foto die ik ging maken toch een juiste belichting konden geven? Zou het onderwerp er dan helemaal niet toe doen? Precies, het onderwerp dat je fotografeert doet er niet toe, alleen de hoeveelheid licht bepaald de instelling van je camera. Dit heeft te maken met het verschil tussen opvallend en gereflecteerd licht meten; die stof bewaar ik voor een ander blog artikel.

Het licht komt van de zon en is al miljoenen jaren hetzelfde. Iemand heeft lang geleden, ver voor de uitvinding van de lichtmeter, ontdekt dat er zoiets bestaat als de sunny sixteen (zonnige 16) regel. Deze regel zegt dat bij een zonnige dag zonder bewolking de juiste sluitertijd bij diafragma f16 gelijk is aan 1/ISO seconde. Dus bij een gevoeligheid van ISO 100 is de sluitertijd 1/100 sec. of afgerond in hele stops: 1/125 seconde.

Deze regel geldt niet alleen voor analoge camera’s maar uiteraard ook nog steeds voor digitale camera’s. Probeer het maar eens. Ga naar buiten, zet je camera op ISO 100 en stel de sluitertijd in op 1/125 sec. Kijk naar de lucht en naar de schaduw op de grond en zoek het juiste diafragma op in onderstaande tabel. Maak nu een opname met dit diafragma en kijk achterop je camera. Een fatsoenlijk belichte foto is het resultaat.

Is deze kennis alleen om tijdens het volgende uitje van de fotoclub indruk te maken door de juiste belichting te ‘raden’, of is het ook nog ergens goed voor? Fotografeer maar eens een groot donker of juist een heel licht voorwerp in de felle zon. Ik durf te beweren dan de zonnige 16 regel een veel betere belichting oplevert dan de belichtingsautomaat van je camera. Rara, hoe kan dat? Dat is voer voor een volgende blog.

Diafragma Licht situatie Schaduw
F/22 Zonnig (sneeuw of strand) Donker met scherpe randen
F/16 Zonnig Scherpe randen
F/11 Licht Zachte randen
F/8 Bewolkt Nauwelijks zichtbaar
F/5.6 Zwaar bewolkt Niet zichtbaar
F/4 Zonsondergang / open schaduw Niet zichtbaar
By |2017-09-06T13:18:28+00:00oktober 10th, 2016|Basiskennis fotografie|0 Comments

Leave A Comment